برخی مسئولین مخالف ساخت آثار دینی هستند/ می‌خواهند فیلمسازان مسلمان را بایکوت کنند!/ حذف «بادیگارد» از سوی جریان مخالف تفکر دینی

گروه فرهنگی «سراج24»- مرتضی اسماعیل دوست: زمستان آخرین نفس های خود را می کشد و صدای پای بهار پشت درب آرزوها به گوش می رسد اما آیا می توان همراه با نوروز خوش نوا به نوایی خوش از احوال سینما رسید؟ به طور حتم سینمای ایران در کنار دیگر شاخه های ادبی و هنری در کشور، سالی همراه با ناامیدی از یافتن تصویری ناب بر مبنای سینمایی متعهدانه را پشت سر گذاشت و به جز 2 اثر شاخص و قابل توجه در اکران- «محمد رسول الله(ص)» و «شاهزاده روم»- که با توجه به تلاش گروه هایی هدفمند با سال ها ممارست رخ داد، وضعیتی امیدوارکننده پیدا نشد. از این رو در آستانه عید نوروز 1395 و همراه جوانه زدن نقش بهار به سراغ یکی از مطرح ترین اهالی فرهنگ و هنر این دیار رفتم تا از نگاه او به تحلیل سینمای ایران در سال 94 بپردازیم و بحثی مفصل درباره سینمای مورد نظر جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی داشته باشیم که تبدیل به گفت و گویی متفاوت شد؛ گفت و گویی خواندنی با جواد شمقدری، مرد شماره یک سینمای سال های پیش در سمت مشاور رئیس جمهور در امور هنری دولت نهم و معاونت امور سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در دولت دهم که همراه با یادواره ای از مرد شماره یک سینمای انقلاب اسلامی؛ مرحوم فرج الله سلحشور بود.

*سراج24: در ابتدا زیبا است که اشاره ای داشته باشیم به هجرت یکی از متعهدترین فیلمسازان جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی؛ فرج الله سلحشور که در سال 94 از دنیا رفت.

-شمقدری: مرحوم سلحشور از هنرمندان متعهد و دغدغه مند سینمای ایران بود که نگاه مسجدی و دینی در آثارش وجود داشت و لازم است نگاهش از طریق اهالی ارزش مدار سینما دنبال شود. مرحوم فرج الله با ساخت سریال های دینی مانند «یوسف پیامبر» حتی موجب صدور سینمای قرآنی به کشورهای دیگر شد که تاثیرات عمیق ماندگاری گذاشت و الحمدالله نگاه ایشان در آثار مختلف و در مجموعه تلویزیونی «یوسف پیامبر» براساس قصص قرآنی در باور خیلی از مخاطبان و سینماگران نقش بست و ثابت کرد که می توان آثار دینی هم تولید کرد.

*سراج24: شما از چه زمانی با مرحوم سلحشور به طور مشخص آشنا شدید و چه تصاویری از او به یاد دارید؟

-شمقدری: من از دوران ابتدای انقلاب در حوزه هنری با مرحوم سلحشور آشنا شدم. در این مسیر با انسانی بزرگوار روبرو بودم. یادم می آید مرحوم سلحشور را اولین بار در حدود سال 59 در حوزه هنری با نمایش «حصار در حصار» دیدم و از همان دوران با هم آشنا شدیم البته توفیق همکاری مشترک را با هم نداشتیم اما سال ها در کنار هم بودیم و هیات اسلامی هنرمندان را در سال 1369 تاسیس کردیم که آقای سلحشور هم جزو موسسین بود.

 *سراج24: به نظرتان چگونه می توان مسیر کاری او را ادامه داد به خصوص تولید سریالی درباره «حضرت موسی(ع)» که سال ها عاشقانه به دنبال ساخت آن بود.

-شمقدری: با وجودی که چند سالی است که از ساخت سریال «یوسف پیامبر» گذشته بود، اما امکان ساخت سریال «حضرت موسی(ع)» برای آقای سلحشور پیش نیامد و همه چیز در حد جلسات و حرف ها و وعده ها گذشت. البته ایشان با همت به دنبال آماده سازی و کار بر روی فیلمنامه این اثر گرانقدر بود. آخرین اخباری که من دارم این است که تولید سریال «حضرت موسی(ع)» مورد توجه برای تولید قرار گرفته و آقای سلحشور هم وصیت هایی کرده و امیدوارم که شرایط و بستر خوبی برای ساخت این مجموعه ارزشمند دینی پیش بیاید. به نظرم دوستانی هستند که توانایی این را دارند که در فراق مرحوم سلحشور راهش را ادامه دهند، هر چند موانعی وجود دارد و افرادی وجود دارند که نمی خواهند چنین آثاری در سینما و تلویزیون ما شکل بگیرد در مواردی مختلف از جلسات خصوصی با مسئولانی که در مقام تصمیم گیری قرار دارند تا موارد دیگر مانع از این کار می شوند و سنگ اندازی هایی ایجاد می شود. باید افراد متعهد پای کار بیایند و امکان تولید میراث فرج الله سلحشور را فراهم کنند.

*سراج24: براساس وصیت نامه ای که اشاره شد و با توجه به ارتباط نزدیکی که با آن مرحوم داشتید، فکر می کنید چه کسی می تواند فیلمنامه نگاشته شده برای «حضرت موسی(ع)» را به اجرایی ارزنده درآورد؟

-شمقدری: در روزهای پس از درگذشت آن مرحوم صحبت هایی شنیده شد و برخی دوستان گمان می کنند که پس از مرگ آقای سلحشور تولید آن سریال هم منتفی خواهد شد اما من چنین تصوری ندارم.

*سراج24: واقعا حیف است که فیلمنامه ارزشمندی که با ممارست فرج الله سلحشور و تحقیقاتی بسیار شکل گرفت، مورد فراموشی قرار گیرد!

-شمقدری: بله، زمزمه های شنیده شده توسط برخی افراد نشان دهنده این است که به دنبال کار خیر نیستند و به نظرم گروهی را که آقای سلحشور در نظر داشت با کمک شان سریال را بسازد، آماده و پای کار هستند. براساس آن چیزی که من می دانم مرحوم سلحشور در وصیت خود نام آقای شورجه و افراد دیگری را به عنوان سازنده اثر آورده اند و باید حتما این مسیر ادامه یابد.

*سراج24: جای تامل دارد که ایشان در طی این سال های طولانی تنها در 8 پروژه سینمایی و تلویزیونی به عنوان بازیگر و کارگردان حضور داشت و انتخاب های خود را کاملا براساس نگاهی متعهدانه صورت می داد.

-شمقدری: بله، همین طور است. ایشان انسانی دغدغه مند بود. اصولا فرج برای سینما به تنهایی اصالتی قائل نبود و به دنبال آن بود تا از این ظرفیت برای بیان دیدگاه های دینی استفاده کند تا بتواند حقیقت دین و معارف اسلامی را در قالب تصویر به بیان در آورد. از این جهت هر زمانی که فرصت فعالیت پیدا می کرد تلاش هایی ارزنده صورت می داد و در زمانی که فرصت کار نبود ترجیح می داد که در آثار دیگر حضور پیدا نکند. البته متن فیلمنامه های آثارشان را خودش با کمک تحقیق های انجام داده شکل می داد و این مساله هم زمان و فرصت زیادی می طلبید که ایشان با وجدان بالایی در این زمینه کار می کرد. آن هایی که به طور مداوم فیلم می سازند یا از متن های دیگران استفاده می کنند و یا چندان به فیلمنامه خود تامل ندارند اما مرحوم سلحشور ارادت خاصی برای فعالیت در عرصه های هنری نشان می داد. حالا برخی ها را می بینیم که در آثار تاریخی عنوان می کنند که ما روایت خود را از تاریخ داریم!

*سراج24: همانند فیلمسازان غربی که تصویری وارونه و زمینی از پیامبران آسمانی ارائه می دهند که آخرین نمونه اش ریدلی اسکات با ساخت فیلم «خروج: خدایان و پادشاهان» درباره حضرت موسی(ع) بود!

-شمقدری: غربی ها از نمایش غیر واقعی برای پیامبران به دنبال اهداف سیاسی هم هستند اما برای سازندگان آثار تاریخی در ایران جای تعجب است که بخواهند با تحریف تاریخ تنها به دنبال دغدغه های شخصی خود باشند! این نوع مجموعه های تاریخی هیچ اصالتی ندارند و مبنایی برایشان وجود ندارد در صورتی که ما مباحث مختلف و حساسی در این گونه مسائل داریم. فرج به دنبال آن بود که متن فیلمنامه کاملا برپایه نگاهی قرآنی باشد و برخلاف برخی افراد که توجه ای به واقعیت رخدادها ندارند، برای کار تاریخی و دینی وقت می گذاشت، هر چند دیده شد که چگونه در زمان حیات به او حمله کرده و نسبت به او ظلم کردند.

*سراج24: به نظرتان دلیل اصلی ضربه زدن برخی افراد به ریشه های سینمای انقلاب و افراد ارزش مدارش چیست؟

-شمقدری: این پدیده در جهان هم جاری است که حوزه هنر و سینما آلوده به جریانات روشنفکری شود و برخی ها در کشور هم دل در گروی غرب داشته و آبشخور خود را از فرهنگ و تمدن غرب می جویند. این از جریان رایج در کشورهای جهان سوم هم می باشد و من در دوران مسئولیتم در سفرهایی که به کشورهای عربی داشتم می دیدم که غالب هنرمندان شان حتی با دین به نوعی ضدیت دارند و البته جریان هایی از چپ مارکسیستی در آن ها بود. به هر حال این افراد آبشخورشان از غرب است و این نگاه روشنفکری در ایران هم وجود دارد که البته به برکت انقلاب اسلامی نتوانسته چندان رشد کند اما نمی توان نادیده گرفت که این جریان هژمونی خود و ارتباطات پیدا و پنهان خود را دارند و در تلاش برای جلوگیری از ورود افراد متدین به سینما هستند و می خواهند فیلمسازان مسلمان را بایکوت کنند!

*سراج24: به طور مشخص عنوان می کنید که این جریان تا چه حد نفوذ در بدنه های سینمای ما داشته و چه خساراتی به بار آورده است؟

-شمقدری: حرف های بسیاری باید گفته شود و من می خواهم این جا نمونه ای از جشنواره فجر اخیر عنوان کنم که چگونه برخی ها در برابر حاتمی کیا ایستادند و باعث شدند به راحتی فیلم «بادیگارد» بایکوت شود! این فیلم جلوی چشم همه دوستداران نادیده گرفته شد و این همان جریانی است که اساسا می خواهد تفکر دینی و اسلامی در سینمای ما خشکیده شود و بچه هایی که داعیه این نگاه را دارند بایکوت شوند. حتی به دنبال این هستند که نگاه و آثار سینماگران ارزشی نزد مخاطبان بی ارزش و فاقد هنر تلقی شود و در بهترین حالت برچسب عوام زده بر آن می زنند.

* سراج24: یکی از مهم ترین افرادی که مورد سیبل این گروه قرار گرفت هم فرج الله سلحشور بود.

-شمقدری: طبیعی است که در این فضا آقای سلحشور مورد تخریب این گونه افراد قرار بگیرد و متاسفانه انواع هجمه ها در زمان حیات آن مرحوم پیش آمد و برخی هم تاثیرگذار بود و مطمئن باشید این گونه تخریب ها در آینده هم برای افراد دغدغه مند دیگری هم پیش خواهد آمد. من امیدوارم فقدان آقای سلحشور تلنگری برای فضای رسانه های ارزشی باشد تا در برابر این هجمه ها قرار بگیرند و مانع این کار شوند، چرا که ما معتقدیم که سینمای مطلوب باید همراه با معنویت باشد و در برابر این توطئه ها باید قرار گرفت تا سینما در راستای فرمایشات حضرت آقا در مسیری متعالی حرکت کند.

*سراج24: برخلاف مسیری که امروز در سینمای غرب حاکم است!

-شمقدری: بله، سینمای غرب تنها بر پایه جذابیت های فریبنده است و البته دلیل آن هم براساس نگاهی سیاسی شکل گرفته و پشت آن استراتژی سیاست گذاری شده ای است که انسان را از ماهیت خود دور کند و افکار شیطانی را در جهان توسعه بخشد تا در نهایت سبک زندگی مورد نظر غربی ها را ترویج نماید. این مساله می تواند همه هویت ما را مورد هجوم قرار دهد و لذا ما در صحنه نبرد سختی هستیم که در آن موارد مختلفی از جمله تخریب چهره های انقلابی رخ می دهد و باید هوشیار باشیم.

*سراج24: در این مسیر به اشکال مختلف شاهدیم که برخی بازیگران به بازیچه سیاسیون تبدیل می شوند و در انتخابات اخیر شاهد بودیم که بخش مهمی از عنصر تبلیغاتی جناحی سیاسی از طریق هنرمندانی مطرح شکل گرفته بود!

-شمقدری: این مساله ابعاد مختلفی دارد و باید به آن توجه شود. البته در غرب گرایش و بهره گیری از هنرمندان در صحنه های سیاسی خیلی بیشتر است و هنوز در ایران چندان پُر رنگ نشده است. بارها دیده اید که روسای جمهور آمریکا با ستارگان هالیوود جلسه داشتند و تا همین مرحله اخیر انتخابات آمریکا هم شنیده ایم که دموکرات ها به دنبال ابزاری چون بازیگران سیاهپوستی هستند که در اسکار نادیده گرفته شدند! این ها آرایشی مطابق با فرهنگ غرب است و در همسویی با تفکر سینمای سیاسی هالیوود قرار دارد. برخی ها در ایران به دنبال چنین تقلیدهایی هستند و نباید به این گونه فعالیت ها ارزشی قائل شد و هنرمند باید بداند که در کدام سمت جهت گیری کند و باید مراقب باشد تا بدون شناخت لازم از مانیفست فکری گروهی، مورد استفاده آن ها قرار نگیرد. البته ممکن است در مسیر بازیچه شدن هنرمندان به آن ها وعده هایی داده شده باشد در صورتی که شخصیت هنرمندان در جامعه ما فراتر از این ها است و آن ها باید مراقب شخصیت خود باشند. البته به نظرم نتایج آرای اخیر که منجر به شکست هایی در جبهه فرهنگی انقلاب شده است باید آسیب شناسی شود و موارد متعددی را شامل می شود از جمله این که ما نتوانستیم از ظرفیت خوبی که بین مردم داریم به نحوی مناسب استفاده کنیم و نیاز به وحدت و هماهنگی است تا از ظرفیت ها به خوبی بهره مند شویم و انشاء الله که بتوانیم از نتایج انتخابات برای دوره های آینده درس بگیریم.